Czy kiedykolwiek słyszałaś o zawodzie terapeuty zajęciowego?
Czy zetknęłaś się z osobą takiej profesji w trakcie sprawowania opieki nad bliskim?
Może zastanawiałaś się, jakiego typu zajęcia prowadzi lub jaki to rodzaj terapii?
Czy nie odczuwasz potrzeby współpracy z profesjonalistą – “łącznikiem” w procesie zdrowienia, dzięki któremu możliwy byłby powrót Twojego bliskiego do samodzielności w codziennym funkcjonowaniu?
Terapeuci zajęciowi i terapeutki zajęciowe pracują z osobami w każdym wieku, pochodzącymi z różnych grup społecznych, z osobami zdrowymi, chorymi i z niepełnosprawnościami.
Spis treści
Terapia zajęciowa w Polsce: stereotypowe podejście do pracy terapeutów i terapeutek zajęciowych
Terapia zajęciowa w Polsce najczęściej polega na pomocy osobom z niepełnosprawnościami oraz osobom z zaburzeniami i chorobami psychicznymi.
Dodatkowo mogą to być zajęcia dla osób z niepełnosprawnościami, przygotowujące do przyszłego zawodu lub szkoły. Terapeuci pracujący z dziećmi koncentrują się na rozwijaniu umiejętności potrzebnych w szkole.
Terapeuci zajęciowi i terapeutki zajęciowe najczęściej pracują w takich miejscach lub obszarach jak: domy pomocy społecznej (DPS), warsztaty terapii zajęciowej (WTZ), środowiskowe domy samopomocy (ŚDS), oddziały szpitalne neurologiczne i ortopedyczne, rehabilitacja i terapia dzieci oraz psychiatria.
W powyższych ośrodkach terapeuci zajęciowi skupiają się głównie na różnorodnych sposobach spędzania czasu wolnego jako narzędziu terapeutycznym. Są to między innymi zajęcia z elementami arteterapii – zajęcia plastyczne, artystyczne; biblioterapii – czytanie i słuchanie terapeutycznych bajek i opowieści; muzykoterapii – zajęcia z wykorzystaniem muzyki, choreoterapii – zajęcia z elementami tańca; zajęcia relaksacyjne.
Zajęcia, które wykonujemy w czasie wolnym, stanowią istotną rolę w życiu każdego z nas, ale żeby żyć w równowadze, osoba chora musi mieć także umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb samoobsługowych.
Perspektywy i możliwości zastosowania terapii zajęciowej
Rozważmy kilka sytuacji zaczerpniętych z dyskusji na grupach opiekunek rodzinnych i naszego doświadczenia:
- Teściowa po operacji biodra potrzebuje asysty podczas wchodzenia do wanny i wychodzenia z niej;
- Mama z diagnozą demencji bardzo mało je i niebezpiecznie szybko chudnie;
- Dziadek po udarze nie potrafi sam się ogolić;
- Ciocia z reumatoidalnym zapaleniem stawów ma problem z otwieraniem butelek i puszek;
- Córka z porażeniem mózgowym ma trudności w samodzielnym zapinaniu kurtki.
Czy można oczekiwać pomocy terapeutycznej w przypadkach takich jak te?
Odpowiedź brzmi: można, a nawet trzeba!
Terapeuta zajęciowy lub terapeutka zajęciowa jest w stanie skutecznie pomóc właśnie w takich kwestiach poprzez modyfikację danego zajęcia, środowiska lub umiejętności danej osoby.
Dysponując zarówno wiedzą z zakresu zdrowia (np. anatomii i fizjologii, ale też zdrowia psychicznego), jak i analizą aktywności klienta, dobry terapeuta zajęciowy lub dobra terapeutka zajęciowa będą potrafili zaproponować różne rozwiązania i razem z klientem wybrać ten, który będzie najbardziej odpowiedni w jego sytuacji.
Terapia zajęciowa w Polsce: jak powinna wyglądać?
Daleko nam do twierdzenia, że dotychczasowe działania terapeutów zajęciowych w Polsce są czymś złym lub nieodpowiednim, a w krajach zachodnich wszystkie rozwiązania są udane i sensowne. Chcemy jednak zwrócić uwagę na fakt, że terapia zajęciowa obejmuje więcej sfer życia niż tylko czas wolny.
Głównymi obszarami działania terapeutów są:
– podstawowe czynności życia codziennego (kąpanie się, ubieranie i rozbieranie, korzystanie z toalety, wstawanie z łóżka i przemieszczanie się, samodzielne jedzenie);
– złożone czynności dnia codziennego (korzystanie z telefonu, robienie zakupów, przemieszczanie się na dłuższe odległości, przygotowywanie posiłków, samodzielne wykonywanie prac domowych, regularne przyjmowanie leków, gospodarowanie pieniędzmi).
Jeśli zauważamy u naszego bliskiego trudności w codziennym funkcjonowaniu, warto zwrócić się właśnie do terapeuty zajęciowego, który udzieli nam pomocy i wsparcia.
W związku z tym, zarówno opiekunkom, jak i współpracującym z nimi profesjonalistom, powinno zależeć na tym, żeby umożliwić osobom będącym pod ich opieką rozwijanie i podtrzymywanie podstawowych umiejętności samoobsługowych. Chodzi tu o takie umiejętności, jak na przykład ubieranie się, dbanie o higienę, jedzenie, robienie zakupów itd.
Terapia zajęciowa na świecie – jak pracują terapeutki zajęciowe i terapeuci zajęciowi w Europie Środkowej i krajach zachodnich?
Na Zachodzie rozumie się terapię zajęciową trochę szerzej. Tam terapia zajęciowa to rodzaj usługi społeczno-zdrowotnej, która pomaga rozwiązywać problemy związane ze zdolnością osób do wykonywania ważnych dla nich czynności z zakresu:
- samoobsługi – ubieranie, jedzenie, poruszanie się po domu, higiena osobista;
- produktywności – chodzenie do pracy lub szkoły, uczestnictwo w społeczności;
- czasu wolnego – sport, ogrodnictwo, hobby, działalność społeczna.
Terapeuci zajęciowi pracujący w krajach zachodnich współpracują ze wszystkimi grupami wiekowymi i w szeroko rozumianych obszarach fizycznych i psychospołecznych1.
Zakres obszarów i miejsc pracy terapeutów zajęciowych jest szeroki, miejsca ich pracy to między innymi:
– miejsca zamieszkania i społeczności: opieka domowa, gabinety prywatne, centra zdrowia psychicznego, kliniki, programy zawodowe, grupy działań społecznych;
– instytucje: szpitale, ośrodki opieki długoterminowej, ośrodki rehabilitacyjne, domy opieki, instytucje korekcyjne, ośrodki rekreacyjne, szkoły, uniwersytety, centra badawcze;
– przemysł i biznes: korporacje, firmy rehabilitacyjne, ubezpieczeniowe i architektoniczne;
– rząd: wszystkie szczeble urzędów doradzających w zakresie promocji zdrowia, zapobiegania niepełnosprawności i zarządzania nią, dostępności, planowania zawodowego i zdrowotnego oraz rozwoju międzynarodowego programu rehabilitacji2.
Terapia zajęciowa jako łącznik w procesie usprawniania i zdrowienia
Terapia zajęciowa wypełnia lukę między specjalistami z zakresu zdrowia, pomocy społecznej, procesu rehabilitacji a Twoim funkcjonowaniem w środowisku i w miejscu zamieszkania.
Terapeuci zajęciowi i terapeutki zajęciowe pomagają osobom w każdym wieku w wykonywaniu czynności, które te osoby chcą i potrzebują wykonywać – poprzez terapeutyczne wykorzystanie codziennych zajęć.
Typowe interwencje w terapii zajęciowej obejmują pomoc osobom z niepełnosprawnościami w dążeniu do pełnego uczestnictwa w sytuacjach dnia codziennego, w życiu społecznym, pomoc w odzyskiwaniu zdrowia i utraconych umiejętności, a także zapewnienie wsparcia osobom starszym doświadczającym zmian fizycznych i poznawczych3. Działania terapeutów zajęciowych często skupiają się na drobnych i nieskomplikowanych interwencjach, które łatwo przeoczyć lub zbagatelizować w całym procesie terapeutycznym.
Jakakolwiek pomoc terapeutyczna, ale szczególnie pomoc terapeuty zajęciowego, powinna odpowiadać na realne potrzeby osób, do których jest kierowana. Tylko dzięki temu ma wartość i wpływa na poprawę jakości życia chorego. Każda pomoc powinna być dostosowywana indywidualnie do osoby i jej potrzeb, dlatego musi być poprzedzona profesjonalną analizą obecnej sytuacji i wyznaczeniem realnych celów terapeutycznych – oczywiście wspólnie z osobą, której pomoc ma dotyczyć, i jej rodziną.
Jakie są Twoje najczęstsze problemy związane z opieką?
Jakich problemów w czynnościach dnia codziennego doświadcza bliski, którego wspierasz?
Zainteresował Cię ten artykuł i chcesz na bieżąco dowiadywać się o nowych wpisach na blogu? Zapisz się na nasz newsletter. Dzielimy się w nim również kulisami naszej pracy i nowymi projektami, które wpadają nam do głowy.
Zapraszamy Cię do obserwowania naszego konta na Instagramie, a także do dołączenia do grupy Świadome opiekunki – grupa dla rodzin osób chorych i z niepełnosprawnością, która powstała z myślą o wszystkich kobietach doświadczających sprawowania opieki nad bliskim chorym i/lub z niepełnosprawnością.
Zostańmy w kontakcie.
Źródła:
1.Miejsca pracy terapeutów wg WFOT, w oryginale: https://www.wfot.org/about/about-occupational-therapy– tłumaczenie własne, dostęp 21.04.2022.
2.Miejsca pracy terapeutów wg CAOT, w oryginale: https://www.caot.ca/site/aboutot/whatisot?nav=sidebar – tłumaczenie własne, dostęp 13.06.2017.
3.Definicja terapii zajęciowej i usług terapeutów zajęciowych wg AOTA, w oryginale: https://www.aota.org/About-Occupational-Therapy.aspx – tłumaczenie własne, dostęp 16.06.2017.
W jaki sposób rozkład i dostosowanie mieszkania może wpływać na codzienność osoby z chorobą otępienną? Zastanawiasz się jak bezpiecznie przystosować Read more
Jak nauczyć się dzielić obowiązkami związanymi z opieką? Jakich narzędzi mogą użyć opiekunki? Przeczytaj artykuł, w którym podpowiadamy, w jaki Read more
Z jakimi problemami pośrednio i bezpośrednio mierzy się opiekunka rodzinna? Czego doświadcza? Zerknij do tekstu i przeczytaj, jakie wyzwania dotykają Read more
Dlaczego warto budować świadomość opiekunek rodzinnych? W jaki sposób może robić to fizjoterapeuta? Przeczytaj artykuł, w którym Fizjoterapeuta i wykładowca Read more
