Dom Pomocy Społecznej – co powinnaś wiedzieć o funkcjonowaniu i kryteriach przyjęcia do tej placówki?

Sprawowanie opieki nad osobą chorą lub z niepełnosprawnością wiąże się z wieloma sytuacjami, na które nie zostałyśmy wcześniej przygotowane. Dotyczy to głównie zmian zachodzących w zachowaniu naszych bliskich lub znacznego pogorszenia ich codziennego funkcjonowania, a w konsekwencji nawet ich całkowitej zależności od osób trzecich.

Takie wydarzenia często odciskają swoje piętno na zdrowiu, nie tylko fizycznym, ale przede wszystkim psychicznym, opiekunek rodzinnych, powodując narastającą złość, smutek i frustrację wynikającą z braku wsparcia w rozwiązywaniu trudnych sytuacji.

Z czasem coraz częściej analizujemy okoliczności, w których obecnie się znajdujemy i zastanawiamy się jakie mamy możliwości i perspektywy związane z dalszą opieką nad bliskim. Na jak długo starczy nam sił na wypełnianie wszystkich obowiązków i niesienie potrzebnej pomocy? Może warto przemyśleć opcję skorzystania z oferty wsparcia domu pomocy społecznej?

Dom pomocy społecznej jako forma instytucjonalnego wsparcia

DPS jest placówką całodobowego wsparcia dla osób potrzebujących opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, które nie są w stanie samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym. Ponadto nie można zapewnić im niezbędnej pomocy w innej formie, np. usług opiekuńczych¹.

Osobę ubiegającą się o miejsce w DPS kieruje się do domu odpowiedniego typu, który znajduje się jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. W wyjątkowych okolicznościach można umieścić przyszłego beneficjenta w domu pomocy oddalonym od jego miejsca zamieszkania, po uzyskaniu zgody tej osoby lub przedstawiciela ustawowego².

Ze względu na od potrzeby i charakterystykę schorzeń beneficjentów rozróżniamy kilka typów domów pomocy społecznej:

• dla osób w podeszłym wieku;
• dla osób przewlekle somatycznie chorych;
• dla osób przewlekle psychicznie chorych;
• dla osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną;
• dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną;
• dla osób z niepełnosprawnością fizyczną;
• dla osób uzależnionych od alkoholu³.

Prowadzeniem publicznego domu pomocy społecznej zajmują się władze gminy lub powiatu.

Kto decyduje o umieszczeniu bliskiego w domu pomocy społecznej?

Decyzję o skierowaniu do DPS wydaje Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS, GOPS, MGOPS) znajdujący się w miejscowości zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie. Ten samo ośrodek ustala również wysokość miesięcznej opłaty za pobyt osoby w DPS⁴.

Podstawą do wydania decyzji przez Ośrodek jest wizyta pracownika socjalnego i przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania klienta.

Procedury przyjęcia osoby do domu pomocy społecznej krok po kroku

Krok 1: Aby rozpocząć proces starania się o miejsce w domu pomocy społecznej należy złożyć odpowiedni wniosek o umieszczenie w DPS do Ośrodka Pomocy Społecznej działającego na terenie gminy, w której mieszka osoba ubiegająca się o skierowanie do DPS⁵.

Uwaga! Nie obowiązuje jeden ogólnodostępny wzór wniosku. Większość placówek pomocy społecznej umieszcza swoje wzorce dokumentów na swoich stronach internetowych (szukaj zakładek o podobnych nazwach takich jak „ZAŁĄCZNIKI”, “DOKUMENTY DO POBRANIA”, lub “WZORY WNIOSKÓW” itp.). Jeśli nie masz możliwości pobrać deklaracji drogą internetową – zgłoś się do odpowiedniej placówki po taki formularz.

Ważne! Wniosek do ośrodka pomocy społecznej może złożyć samodzielnie osoba zainteresowana pobytem w domu pomocy społecznej, członek rodziny, przedstawiciel ustawowy (osoba uprawniona do działania w cudzym imieniu na podstawie przepisów ustawy, np. rodzic, małżonek, opiekun, kurator itp.) albo Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie.

Osoba zainteresowana lub jej przedstawiciel mogą starać się o przyznanie miejsca w domu pomocy na czas nieokreślony lub określony.

Krok 2: Następnym etapem jest skompletowanie reszty dokumentacji potrzebnej do zakwalifikowania bliskiego do domu pomocy społecznej i złożenie dokumentów lub przedstawienie ich podczas wywiadu środowiskowego. Możesz przygotować je przy wypełnianiu wniosku o umieszczenie w DPS (patrz powyżej).

Jakie dokumenty są potrzebne?

1. Dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość wnioskodawcy.
2. Dokumenty potwierdzające sytuację finansową osoby, która ma zostać umieszczona w domu pomocy społecznej (decyzja rentowa, emerytalna, decyzja z KRUS), w celu ubiegania się o dofinansowanie do kosztów pobytu ze środków gminy.
3. Pisemne oświadczenie woli o umieszczeniu w DPS oraz zgoda na ponoszenie odpłatności za pobyt w DPS.
4. Zaświadczenie wydane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej stwierdzające, że osoba ubiegająca się o miejsce w DPS, ze względu na stan zdrowia, wymaga całodobowej opieki i nie wymaga leczenia szpitalnego.
   • Zaświadczenie od lekarza psychiatry – w przypadku osób chorych psychicznie.
   • Zaświadczenie od psychologa – w przypadku osób z niepełnosprawnością intelektualną.
5. Pisemne oświadczenie o braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę lub gminę (niekiedy pracownik socjalny udostępnia taki dokument).
6. Oświadczenia o wysokości dochodu osoby ubiegającej się, małżonka, zstępnych przed wstępnymi zobowiązanych do ponoszenia opłaty, oświadczenie o wysokości dochodu osoby małoletniej, w przypadku gdy opłatę będzie ponosić przedstawiciel ustawowy.
7. Zaświadczenie o korzystaniu z uprawnień przysługujących kombatantom oraz niektórym osobom będącym ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
8. Inne niezbędne dokumenty wskazane przez pracownika socjalnego potwierdzające uzasadnienie wniosku⁶.

Krok 3: Po złożeniu wniosku o umieszczenie w DPS pracownik socjalny Ośrodka przeprowadza wywiad środowiskowy z osobą starającą się o miejsce w placówce (jeśli jest taka możliwość) i członkami rodziny/ opiekunem itp. Zebrany wywiad ma na celu pozyskanie pozostałych odpowiednich informacji/dokumentów dotyczących sytuacji osobistej/rodzinnej/finansowej osoby, która ma zostać umieszczona w domu pomocy społecznej.
Wywiad środowiskowy powinien być wykonany najpóźniej w ciągu 14 dni od daty złożenia wniosku.

Krok 4: Po przeprowadzeniu wywiadu i zgromadzeniu kompletu niezbędnych dokumentów Ośrodek Pomocy Społecznej podejmuje odpowiednią decyzję o umieszczeniu lub odmowie umieszczenia w DPS.
Postępowanie w sprawie o skierowanie do DPS, począwszy od terminu złożenia wniosku do Ośrodka Pomocy Społecznej do momentu wydania decyzji – nie powinno trwać dłużej niż 30 dni.

Krok 5: Następnie decyzja podpisana przez osobę dyrektora lub kierownika OPS trafia do wnioskodawcy – może zostać przesłana listownie lub odebrana osobiście przez wnioskodawcę lub jego prawnego opiekuna.

Uwaga! Jeśli otrzymacie odmowę przyjęcia do DPS, w ciągu 14 dni macie możliwość odwołania się od tej decyzji. Odwołanie kierujecie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej, który wydał powyższą odmowną decyzję.

Krok 6: Po wydaniu przez Ośrodek Pomocy Społecznej pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji w sprawie umieszczenia w DPS, gmina spisuje umowę z daną placówką opiekuńczą oraz określa wysokość opłaty ze strony gminy za pobyt w DPS.

Krok 7: Po podpisaniu wyżej wymienionej umowy, następuje przyjęcie osoby starającej się o miejsce do domu pomocy społecznej.

Ważne! Od dnia 16 września 2020 roku do odwołania, najważniejszym warunkiem przyjęcia do domu pomocy społecznej jest negatywny wynik testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2. Test powinien być wykonany nie wcześniej niż 4 dni przed wyznaczonym terminem przyjęcia⁷.

Podstawą do wykonania tego testu jest decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Testy te są finansowane ze środków publicznych. Od dnia 8 maja 2021 roku testy nie są obowiązkowe dla osób zaszczepionych przeciwko COVID-19.

Ubezwłasnowolnienie a pobyt w domu pomocy społecznej

Ubezwłasnowolnienie to pozbawienie całkowicie lub czasowo możliwości podejmowania wszystkich lub części decyzji dotyczących ważnych kwestii życiowych (leczenie, wynajęcie mieszkania, sprzedaż majątku itp.).

Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może podejmować żadnych ważnych decyzji oprócz drobnych, bieżących spraw dotyczących życia codziennego (pójście do fryzjera, zrobienie zakupów spożywczych itp.). Procedurę można rozpocząć wobec osoby, która ukończyła 13 lat⁸.

Podstawą do całkowitego ubezwłasnowolnienia osoby jest ustalenie występowania choroby psychicznej, niepełnosprawności intelektualnej lub innego zaburzenia psychicznego. Dodatkowo trzeba wykazać, że taka osoba nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem.

Ubezwłasnowolnienie częściowe obejmuje tylko osoby pełnoletnie⁹ i ogranicza ich zdolności do czynności prawnych. O drobnych czynnościach, takich jak zarządzanie swoją pensją, emeryturą lub rentą osoby będą decydować samodzielnie. Większość działań będzie wymagała zgody kuratora lub zezwolenia sądu.

W przypadku ubezwłasnowolnienia częściowego należy udowodnić, że osoba potrzebuje pomocy w załatwianiu swoich spraw.

Na podstawie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka¹⁰, w przypadku kierowania do domu pomocy społecznej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej – do wniosku o skierowanie powinno być dołączone zezwolenie sądu opiekuńczego.

Dołączenie zezwolenia sądu jest potrzebne niezależnie od tego, czy wniosek będzie złożony przez osobę zainteresowaną za zgodą jej opiekuna, czy przez samego opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej.
We wniosku powinna znaleźć się prośba o skierowanie danej osoby do domu pomocy społecznej, a w przypadku jej ubezwłasnowolnienia – postanowienie sądu zezwalające opiekunowi prawnemu na podjęcie czynności związanych z umieszczeniem w DPS¹¹.

Osoba ubezwłasnowolniona, która została przyjęta do DPS, a także jej przedstawiciel ustawowy, małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę, mogą wystąpić do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do DPS¹².

Osoba, która nie wyraża zgody na dalsze przebywanie w DPS, może wystąpić do sądu opiekuńczego z wnioskiem o zniesienie przebywania w nim¹³.
Sąd ma obowiązek wysłuchania osoby ubezwłasnowolnionej, która ma być przyjęta do szpitala psychiatrycznego lub DPS.

W celu zapewnienia pełnej ochrony prawnej osób z zaburzeniami psychicznymi lub niepełnosprawnością intelektualną osobie przyjętej do DPS bez jej zgody sąd musi ustanowić adwokata lub radcę prawnego z urzędu, nawet bez złożenia wniosku.

Sądowne umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej

Przymusowe umieszczenie w domu pomocy społecznej dotyczy osób chorych psychicznie lub z niepełnosprawnością intelektualną, które nie są zdolne do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, nie mają możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebują stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymagają leczenia szpitalnego. O ulokowaniu w domu pomocy społecznej decyduje sąd opiekuńczy, który wydaje postanowienie na wniosek złożony przez jednostkę pomocy społecznej lub kierownika szpitala psychiatrycznego.

Jeżeli taka osoba lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody.

Sąd opiekuńczy orzeka także o skierowaniu do domu pomocy społecznej osoby wymagającej takiego skierowania, jeśli nie jest ona zdolna do wyrażenia na to zgody¹⁴, ze względu na swój stan psychiczny.

Opłaty za pobyt w DPS

Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny.
Opłata za pobyt w domu pomocy społecznej jest pobierana od danej osoby lub osób w następującej kolejności:

1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka;
2. małżonek, zstępni (osoby z następnych pokoleń w rodzinie tj. dzieci, wnukowie, prawnukowie itp.), a następnie wstępni (osoby z poprzednich pokoleń w rodzinie tj. rodzice, dziadkowie, pradziadkowie);
3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej;
4. fakultatywnie osoby niewymienione powyżej.

Osoby i gmina określone w punkcie 2. i 3. nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność za swój pobyt.

Koszty pobytu w domu pomocy społecznej ponosi:

• mieszkaniec domu – w wymiarze nie większym niż 70% swojego dochodu, w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
• małżonek, zstępni przed wstępnymi – w wymiarze zgodnym z umową zawartą w trybie określonym w ustawie o pomocy społecznej:
  • w przypadku osoby samotnie gospodarującej – jeżeli dochód osoby jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego* osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium;
  • w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego* na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
• gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca i rodzinę¹⁵.

*Kryterium dochodowe to kwota ustalona przez Radę Ministrów na podstawie art. 9 Ustawy o pomocy społecznej z dnia 12.03.2004 roku. Zgodnie z jej zasadami kwota kryterium dochodowego ulega zmianie co 3 lata. Ostatnie zmiany były wprowadzane w 2021 roku.

Świadczenia i oferta działań DPS

Domy pomocy społecznej i domy opieki to miejsca, które mimo charakteru instytucji totalnej, mają zapewniać mieszkańcom warunki zbliżone do życia domowego.

Podstawowe świadczenia oferowane przez DPS są realizowane zgodnie przepisami, znajdującymi się w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej o Domach Pomocy Społecznej. Placówki opiekuńcze we wszystkich swoich działaniach powinny uwzględniać “wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu”, a ponadto powinny być dostosowane do stopnia “ich fizycznej i psychicznej sprawności”¹⁶.

Podstawowym obowiązkiem domów opieki jest zapewnienie godnego miejsca zamieszkania, wyposażenia (w przypadku braku rzeczy osobistych, np. ubrania) oraz wyżywienia. W takiej placówce powinny być na co dzień realizowane usługi opiekuńcze związane z higieną, zabiegami pielęgnacyjnymi i udzielaniem wsparcia w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych.

Oprócz zaspokajania potrzeb egzystencjalnych placówka jest zobowiązana do umożliwienia rozwoju psychofizycznego mieszkańców. Oznacza to, że beneficjenci mogą uczęszczać na zajęcia aktywizujące, wspierające ich usamodzielnianie i podtrzymywanie umiejętności funkcjonalnych takich jak samoobsługa, komunikacja, kompetencje społeczne. Przeprowadzane zajęcia mają na celu pełnić funkcję usprawniania i socjalizowania osób. Blok różnego rodzaju aktywności najczęściej jest nazywany terapią zajęciową. Placówka zapewnia również opiekę lekarską i pielęgniarską.

Domy opieki dla dzieci i młodzieży są zobligowane do zapewnienia dostępu swoim podopiecznym do zajęć edukacyjnych, rewalidacyjno-wychowawczych oraz nauki poprzez różne doświadczenia życiowe.

Jednak jak słusznie zwrócił uwagę w swoim artykule J. Niedbalski: “Praktyczna realizacja tak przedstawionych zadań DPS […] w dużej mierze zależeć będzie od działań dyrektora domu i od tego, czy w danej placówce jest zatrudniona wykształcona, legitymująca się stosowną wiedzą i umiejętnościami kadra opiekuńcza.”¹⁷

Propozycje dodatkowych zajęć w dużej mierze zależeć będą od tego, co w danej okolicy można zaoferować mieszkańcom. Domy opieki bardzo często realizują wiele atrakcji/zajęć związanych z edukacją, kulturą, rekreacją, w ramach których mieszkańcy odwiedzają teatry, muzea lub organizowane są dla nich w placówce występy kulturalne, wizyty różnych gości, wystawiają przedstawienia dzieci ze szkół/przedszkoli.
Niektóre placówki, w ramach usprawniania ruchowego, organizują wyjścia na basen lub do pobliskich parków/ogrodów.

Placówka powinna zapewnić mieszkańcom “możliwość kontaktu z kapłanem i udział w praktykach religijnych, zgodnie z wyznaniem mieszkańca domu”. Gwarantuje się im także “organizowanie świąt i uroczystości okazjonalnych oraz umożliwia się udział w imprezach kulturalnych i turystycznych”. Ponadto mieszkańcom zapewniona powinna być “możliwość korzystania z biblioteki lub punktu bibliotecznego oraz codziennej prasy, a także możliwość zapoznania się z przepisami prawnymi dotyczącymi domów”¹⁸.

Jacy specjaliści pracują w DPS?

Zapis w rozporządzeniu ustala, że specjaliści zatrudnieni w domach pomocy społecznej działają w ramach zespołu terapeutyczno-opiekuńczego¹⁹, który tworzą specjaliści, tacy jak:

• pracownik socjalny (co najmniej dwóch na stu mieszkańców domu);
• terapeuta zajęciowy;
• opiekunki medyczne;
• pielęgniarki.

Dodatkowo ośrodek ma obowiązek zapewnić mieszkańcom kontakt z psychologiem i lekarzem POZ. W placówkach dla osób przewlekle chorych psychicznie beneficjentom przysługuje opieka lekarza psychiatry. Inni specjaliści odbywają wizyty okresowe, ustalone wg grafiku danego domu, a także na podstawie skierowania lekarza POZ. W Domu Pomocy Społecznej może być zatrudniony fizjoterapeuta.

Prywatne domy opieki – czym się różnią od państwowych?

Aktualnie na rynku znajdziemy coraz więcej ofert prywatnych domów pomocy. Czym się różnią od domów państwowych i czy warto brać je pod uwagę?

Niepubliczne domy pomocy zazwyczaj są zakładane przez osoby fizyczne lub instytucje prywatne (fundacje, organizacje społeczne, stowarzyszenia).

Pierwszym kryterium, na które trzeba zwrócić uwagę, jest wysokość opłat za pobyt. Wysokość opłaty ustala właściciel obiektu, a informację o niej zamieszcza w umowie o świadczenie usługi, którą podpisuje osoba starająca się o miejsce w DPS lub jej prawny opiekun. Miesięczna opłata za pobyt w prywatnym domu opieki różni się w zależności od oferty danego domu, jednak najczęściej wynosi od 2-3 tysięcy złotych wzwyż. Warto pamiętać, że do tej kwoty należy dodać również miesięczne koszty leków.

Koszt pobytu w niepublicznym domu opieki jest całkowicie pokrywany z kieszeni mieszkańca lub członków jego rodziny.

W niektórych przypadkach możliwe jest dofinansowanie ze strony gminy, jednak wiąże się ono ze spełnieniem kryterium dochodowego. Wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie musi wykazać, że osoba starsza lub z niepełnosprawnością, starająca się pobyt w prywatnym domu opieki, nie jest w stanie samodzielnie egzystować, nie ma rodziny (bądź rodzina nie ma możliwości się nią zająć) i nie otrzymała miejsca w ośrodkach publicznych. Mieszkaniec znajdujący się w takiej sytuacji mieszkaniec może poprosić gminę o pomoc, ponieważ nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów zamieszkania względu na niskie dochody.

Wyższe opłaty za pobyt oznaczają wyższy standard. Ilość osób mieszkających w prywatnych domach opieki jest zazwyczaj mniejsza niż w placówkach państwowych. Mieszkańcy mają zapewnione lepsze warunki bytowe związane z zakwaterowaniem czy też wyposażeniem mieszkań i budynku, co przekłada się na większy komfort. Bardzo często do dyspozycji mają teren zielony w pobliżu ośrodka, tj. ogród czy park.

Placówki prywatne ustawowo są zobowiązane do świadczenia takich samych usług jak domy z sektora publicznego, tj. zapewnienie godnych warunków życia, profesjonalnej opieki i podjęcia działań edukacyjno – wspomagających, jednak często ich oferta jest bogatsza i atrakcyjniejsza. Realizują wiele zajęć aktywizujących i rekreacyjnych, np. wyjazdy na basen lub wizyty w miejscach kultury i sztuki. Do placówki zapraszani są różni artyści i goście, organizowane są wieczory taneczne i liczne występy.

Ponadto placówka jest w stałym kontakcie z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej oraz umożliwia częstszy kontakt z różnymi specjalistami, tj. psychiatrą, neurologiem. Zazwyczaj, oprócz terapeuty zajęciowego zatrudniony jest również fizjoterapeuta, którego gabinet jest wyposażony w odpowiedni sprzęt rehabilitacyjny. Mieszkańcy mają zapewnione różne zabiegi rehabilitacyjne i relaksacyjne.

Niektóre domy oferują nocleg bliskim, którzy odwiedzają członków rodziny będących podopiecznymi placówki. Dla osób przyjeżdżających z daleka jest to duże udogodnienie i może wpływać na częstotliwość odwiedzin.

Jeśli placówka prywatna dysponuje wolnym miejscem, wówczas przyjęcie do domu może nastąpić niemal od razu. Pominięta zostaje cała procedura gromadzenia dokumentów przez organ gminy i oczekiwania na decyzję o przyjęciu do DPS (która, w przypadku braku wolnych miejsc, może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat). Osoby wnioskujące o pobyt podpisują umowę cywilno-prawną z organem zarządczym placówki (właściciel lub założyciel ośrodka).

Warto mieć na uwadze: placówki niezarejestrowane u wojewody nie podlegają publicznemu nadzorowi i z tego tytułu może tam dochodzić do nadużyć(!), nie tylko w kwestii umowy zawiązanej z placówką, ale również w stosunku do mieszkańców (ograniczanie wolności, stosowanie przemocy fizycznej, psychicznej, werbalnej). Zawsze warto sprawdzić opinię o danym domu, a także czy figuruje on w rejestrze wojewody²⁰.

O czym warto pamiętać przy wyborze domu pomocy społecznej?

Zawsze należy porównać oferty kilku różnych domów i zdecydować się na taki, który będzie najbardziej odpowiadał opiekunom, a przede wszystkim naszemu bliskiemu.

1. Dobrze mieć świadomość praw przysługujących mieszkańcom domów opieki, niezależnie czy są to placówki publiczne czy prywatne. Zapoznaj się z informacjami o wymogach, które muszą spełniać, co powinny oferować i czego możesz od nich wymagać.
2. Zrób “wywiad środowiskowy” domu 🙂 Zapoznaj się z opinią o placówce. Sprawdź co ma do zaoferowania Twojemu bliskiemu, jakie warunki mieszkalne/standardy. Posłuchaj co na temat kadry zespołu terapeutyczno – opiekuńczego mówią jego mieszkańcy i ich rodziny. Dowiedz się jakie mają kwalifikacje i nastawienie do mieszkańców i ich rodzin. Czy szanują autonomię mieszkańców (w obowiązujących ramach bezpieczeństwa) i w jaki sposób pozwalają im na jej realizację? Czy w placówce nie dochodziło do nadużyć?
3. Kolejny ważny aspekt dotyczy zapoznania się z końcową dokumentacją. Sprawdź, czy umowa i warunki w niej zawarte są dla Ciebie czytelne, przejrzyste i nie budzą jakichkolwiek wątpliwości (w razie wątpliwości warto rozważyć poradę prawną).

Warto przemyśleć możliwości związane z umieszczeniem bliskiego w domu pomocy społecznej i zacząć działać jak najwcześniej. Nie czekaj, aż całkowicie się wypalisz, a poziom funkcjonowania Twojego bliskiego zdecydowanie się pogorszy i świadczenie opieki przerośnie Twoje możliwości. Miej świadomość, że uzyskanie miejsca w DPS wiąże się z długim okresem oczekiwania – czasami trwa nawet kilka lat!

Decyzja o umieszczeniu bliskiej osoby w takiej placówce jest bardzo trudna.

W wielu przypadkach jest jednak jedyną możliwością zapewnienia osobie bliskiej profesjonalnej pomocy i odpowiednich warunków życia, a dodatkowo w dużej mierze odciąża opiekunkę rodzinną, umożliwiając jej powrót do własnej równowagi życiowej.

Gdybyś potrzebowała wsparcia w organizacji całego procesu opieki nad swoim bliskim, zapoznaj się z artykułem o Koordynatorce Opieki Geriatrycznej.

Nie wiemy z jakim podejściem się utożsamiacie: może zastanawiacie się nad skorzystaniem z oferty jaką proponują domy pomocy społecznej, podjęłyście decyzję o umieszczeniu swojego bliskiego w domu pomocy społecznej lub uważacie, że rodzina powinna sprawować opiekę nad osobą bliską do końca jego życia?

Możecie skorzystać z innych dostępnych form wsparcia opiekunek i opiekunów.

Pamiętajcie – nie ma tylko jednego i słusznego rozwiązania. Każda opiekunka i jej rodzina boryka się z innymi problemami, zależnymi od różnych aspektów ich obecnej sytuacji życiowej i przede wszystkim możliwości sprawowania opieki. Jeśli nie znamy kontekstu życia danej osoby – nie oceniajmy podjętych przez nią decyzji.

Czy zastanawiałaś się nad skorzystaniem z oferty domów pomocy społecznej?

Jeśli zainteresował Cię ten artykuł i chcesz na bieżąco dowiadywać się o nowych wpisach na blogu, zapisz się na nasz newsletter. Dzielimy się w nim również kulisami naszej pracy i nowymi pomysłami, które wpadają nam do głowy.

Zapraszamy Cię do obserwowania naszego konta na Instagramie, a także do dołączenia do grupy Świadome opiekunki – grupa dla rodzin osób chorych i z niepełnosprawnością, która powstała z myślą o wszystkich kobietach doświadczających sprawowania opieki nad bliskim chorym i/lub z niepełnosprawnością.

Zostańmy w kontakcie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U.2021.poz. 2268), art. 54, pkt. 1.
2. Tamże, art. 54, pkt. 2.
3. Tamże, art.56.
4. Tamże, art.59.
5. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U.2018, poz. 734), § 8, ust. 1.
6. Tamże, § 8, ust. 2.
7. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. 2021 r. poz. 861 ze zm.), § 18.
8. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, (Dz.U.2020, poz. 1740), art. 13, § 1.
9. Tamże, art.16, § 1.
10. Sprawa Kędzior przeciwko Polska, skarga nr 45026/07; Data orzeczenia: 16 października 2012.
11. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i Opiekuńczy, (Dz.U. 2020, poz. 1359) art. 175 w zw. z art. 156.
12. Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. 2020, poz. 685), art. 41, ust. 1.
13. Tamże, art. 41, ust. 3.
14. Tamże, art. 39.
15. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U.2021. poz. 2268), art.61.
16. Tamże, art. 55, ust. 2.
17. Niedbalski J., Między kontrolą a autonomią – instytucjonalne uwarunkowania życia niepełnosprawnych intelektualnie mieszkańców domu pomocy społecznej, [w:] Niepełnosprawność – zagadnienia, problemy, rozwiązania, 2013, nr IV (9).
18. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U.2018, poz. 734), § 6.
19. Tamże, § 2.
20. Bakalarczyk R., „Dom zły” czy po prostu miejsce opieki?, https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2019/Przewodnik-Katolicki-1-2019/Rodzina/Dom-zly-czy-po-prostu-miejsce-opieki, dostęp: 11.01.2021.

Na jakie wsparcie może liczyć opiekunka? Praktyczne formy pomocy

Z jakich form opieki może skorzystać opiekunka? Czym jest opieka formalna? Zachęcam do przeczytania artykułu, w którym znajdziesz informacje jakie Read more

Jaki jest ukryty koszt opieki?

Jakie niematerialne koszty ponosi kobieta, opiekująca się swoim bliskim? Jakie są ukryte koszty opieki? Przeczytaj artykuł, w którym dzielę się Read more

Z jakimi problemami mierzy się opiekunka rodzinna?

Z jakimi problemami pośrednio i bezpośrednio mierzy się opiekunka rodzinna? Czego doświadcza? Zerknij do tekstu i przeczytaj, jakie wyzwania dotykają Read more

Diagnoza – demencja. Czym jest i jak przebiega proces jej diagnozowania?

Czym jest demencja? Jakie zmiany zachodzą w mózgu osoby chorej na otępienie? Kto i w jaki sposób może zdiagnozować demencję? Read more